Nikah müqaviləsi çox vaxt yalnız varlı ailələr üçün nəzərdə tutulmuş sənəd kimi qəbul edilir. Əslində o, ər-arvadın əmlakla bağlı münasibətlərini əvvəlcədən aydınlaşdırmaq üçün qanunla tanınan bir vasitədir. Bu yazıda nikah müqaviləsinin nə vaxt və necə bağlandığını, müqavilə olmadıqda isə əmlakın necə tənzimləndiyini Ailə Məcəlləsi əsasında izah edirik. Mövzu həm evlənməyə hazırlaşan, həm də artıq ailə qurmuş cütlüklər üçün aktualdır, çünki qanun hər iki halda müqavilə bağlamağa imkan verir.
Nikah müqaviləsi olmadıqda əmlak kimə məxsusdur?
Nikah müqaviləsinin nə üçün lazım olduğunu anlamaq üçün əvvəlcə ümumi qaydaya baxmaq lazımdır. Qanuna görə, nikah müddətində ər-arvadın əldə etdiyi əmlak onların ümumi birgə mülkiyyəti sayılır (Ailə Məcəlləsi, 32.1-ci maddə). Bu, qanunla müəyyən edilmiş rejimdir və nikah müqaviləsi ilə başqa rejim müəyyən edilə bilər.
Yəni, ər-arvad əmlakla bağlı ayrıca razılaşma bağlamayıbsa, nikah dövründə alınan mənzil, avtomobil və digər əmlak hər ikisinə birgə məxsus hesab olunur.
Hansı əmlak şəxsi əmlak sayılır?
Hər şey ümumi əmlak deyil. Aşağıdakılar həyat yoldaşlarından birinin şəxsi əmlakıdır (Ailə Məcəlləsi, 34.1-ci maddə):
- nikahdan əvvəl ona məxsus olan əmlak;
- nikah dövründə hədiyyə kimi aldığı əmlak;
- nikah dövründə vərəsəlik yolu ilə aldığı əmlak;
- nikah dövründə digər əvəzsiz əqdlərlə aldığı əmlak.
Bundan əlavə, zinət əşyaları istisna olmaqla, fərdi istifadə əşyaları onlardan istifadə edən həyat yoldaşına məxsusdur (Ailə Məcəlləsi, 34.2-ci maddə).
Ümumi əmlak necə bölünür?
Ər-arvad arasında müqavilə yoxdursa, ümumi əmlak bölünərkən onların payları bərabər sayılır (Ailə Məcəlləsi, 37.1-ci maddə). Lakin məhkəmə uşaqların mənafeyi və qanunda göstərilən digər səbəblərlə bu qaydadan kənara çıxa bilər (Ailə Məcəlləsi, 37.2-ci maddə).
Bu qayda ilə razı olmayan və ya əmlak münasibətlərini öz istəklərinə uyğun qurmaq istəyən cütlüklər üçün nikah müqaviləsi faydalı ola bilər. Diqqət edin: bərabər paylar qaydası məhz ər-arvad arasında müqavilə olmadıqda tətbiq olunur, yəni müqavilə ilə başqa bölgü nəzərdə tutula bilər.
Nikah müqaviləsi nə vaxt bağlanır?
Ailə Məcəlləsinə görə nikah müqaviləsi iki halda bağlana bilər (Ailə Məcəlləsi, 39.1-ci maddə):
- Nikahın qeydiyyatından əvvəl — bu halda müqavilə nikahın qeydiyyatı günündən qüvvəyə minir (Ailə Məcəlləsi, 39.2-ci maddə).
- Nikah dövründə istənilən vaxt — yəni ər-arvad evləndikdən illər sonra da belə müqavilə bağlaya bilər.
Beləliklə, nikah müqaviləsi yalnız toydan əvvəl bağlanan sənəd deyil: ailədə yeni əmlak alınması, biznesə başlanması kimi hallarda da ər-arvad bu imkandan istifadə edə bilər.
Nikahdan əvvəl bağlanan müqavilənin qüvvəyə minməsi nikahın qeydiyyatına bağlıdır: nikah qeydə alınana qədər belə müqavilə qüvvəyə minmir.
Nikah müqaviləsinin forması
Nikah müqaviləsi yazılı formada bağlanır və notarial qaydada təsdiq olunur (Ailə Məcəlləsi, 39.3-cü maddə). Şifahi razılaşma və ya notariusda təsdiq edilməmiş sadə yazılı sənəd bu tələbə cavab vermir.
Müqaviləni imzalamazdan əvvəl bunlara diqqət yetirmək faydalıdır:
- müqavilədə hansı əmlakdan söhbət getdiyi aydın yazılmalıdır;
- hər iki tərəf şərtləri başa düşməli və onlarla könüllü razılaşmalıdır;
- mətnin qanunun tələblərinə uyğunluğunu hüquqşünasla yoxlamaq mübahisələrin qarşısını almağa kömək edir.
Qısa yekun
- Müqavilə yoxdursa, nikah dövründə alınan əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətidir (32.1-ci maddə).
- Nikahdan əvvəlki, hədiyyə və vərəsəliklə alınan əmlak şəxsi əmlakdır (34.1-ci maddə).
- Müqavilə olmadıqda ümumi əmlakda paylar bərabər sayılır (37.1-ci maddə).
- Nikah müqaviləsi nikahdan əvvəl və ya nikah dövründə istənilən vaxt bağlana bilər (39.1-ci maddə).
- Müqavilə yazılı bağlanır və notarial təsdiq olunur (39.3-cü maddə).
Nikah müqaviləsi və ya ailə əmlakı ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-dan yazın: +994 77 739 10 12
📚 Mənbələr
Digər məqalələr
Hüquqi sənədi onlayn necə hazırlamaq olar?
Hüquqi sənədi onlayn necə hazırlamaq olar? İddia ərizəsi, pretenziya, vergi şikayəti, vəsatət və etiraz — Estavor Hüquqda 3 addım.
Mənzil alqı-satqısı: mülkiyyət nə vaxt keçir, etibarnamə və dəbbə
Mənzil alanda mülkiyyət hüququ nə vaxt keçir? Etibarnamənin müddəti, müqavilə forması və dəbbə — Mülki Məcəllə əsasında alıcılar üçün sadə izah.
İddia müddəti nədir? 10, 6 və 3 il qaydası (Mülki Məcəllə)
Borcu və ya müqavilə tələbini məhkəməyə neçə il ərzində vermək olar? Ümumi 10 il, müqavilələr üzrə 3 və 6 il — Mülki Məcəllə əsasında izah.