İşçinin əsas hüquqları: iş vaxtı, məzuniyyət, sınaq müddəti və işdən çıxma

Bu yazı həm işçilər, həm də işçi götürən kiçik biznes sahibləri üçündür. Əmək Məcəlləsinə əsasən əmək müqaviləsinin formasını, iş vaxtını, məzuniyyəti, sınaq müddətini və işdən öz istəyi ilə çıxma qaydasını sadə dillə izah edirik: hər iki tərəf öz hüquq və vəzifələrini bildikdə anlaşılmazlıqların qarşısını almaq asanlaşır.

Əmək müqaviləsi elektron formada bağlanır

Əmək Məcəlləsinə görə, əmək müqaviləsi siyahısı təsdiq edilmiş dövlət orqanları istisna olmaqla elektron sənəd formasında bağlanır; kağız forma yalnız həmin dövlət orqanlarında tətbiq edilir. Müqavilə tərəflərin gücləndirilmiş elektron imzası ilə son imzalanma tarixindən qüvvəyə minir (44-cü və 49-cu maddələrin 1-ci hissələri).

Praktik məsləhət: işə başlamazdan əvvəl müqavilənin imzalandığını və onun şərtlərini (vəzifə, əməkhaqqı, iş rejimi) diqqətlə yoxlayın.

İş vaxtı: gündəlik 8, həftəlik 40 saat

Əmək Məcəlləsinin 89-cu maddəsinə (2-ci və 3-cü hissələr) görə:

• gündəlik normal iş vaxtının müddəti 8 saatdan artıq ola bilməz;
• həftəlik normal iş vaxtının müddəti 40 saatdan artıq müəyyən edilə bilməz.

İş vaxtından artıq iş

100-cü maddəyə görə, hər bir işçi ardıcıl iki iş günü ərzində 4 saatdan, əmək şəraiti ağır və zərərli olan iş yerlərində isə 2 saatdan çox iş vaxtından artıq işə cəlb edilə bilməz. Bundan əlavə, iş vaxtından artıq işə yalnız 101-ci maddədə göstərilən müstəsna hallarda yol verilir.

Məzuniyyət hüququ

Əsas məzuniyyət. Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə görə, işçilərə ödənişli əsas məzuniyyət ən azı 21 təqvim günü verilməlidir. Qanunda sadalanan bəzi kateqoriyalar (məsələn, rəhbər və mütəxəssislərin müəyyən qismi) üçün bu müddət 30 təqvim günüdür.

Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət. 125-ci maddənin 1-ci hissəsinə görə, işləyən qadınlara 126 təqvim günü ödənişli məzuniyyət verilir: doğuşdan əvvəl 70, doğuşdan sonra 56 təqvim günü. Çətin doğuş olduqda və ya əkiz doğulduqda doğuşdan sonrakı hissə 70 təqvim günüdür. Kənd təsərrüfatında çalışan qadınlar üçün isə 125-ci maddənin 2-ci hissəsində daha uzun müddətlər nəzərdə tutulub.

Sınaq müddəti nə qədər ola bilər?

Əmək Məcəlləsinin 51-ci (1-ci hissə) və 52-ci maddələrinə görə:

• 6 ay müddətinədək bağlanmış əmək müqaviləsində sınaq müddəti ən çoxu 2 həftə ola bilər;
• digər əmək müqavilələrində sınaq müddəti ən çoxu 3 ay ola bilər;
• 18 yaşadək şəxslər, hamilə qadınlar və qanunda sadalanan digər şəxslər üçün sınaq müddəti müəyyən edilmir.

Praktik məsləhət: müqaviləni imzalamazdan əvvəl sınaq müddətinin olub-olmadığını və nə qədər olduğunu yoxlayın.

İşdən çıxma: bir təqvim ayı əvvəl xəbərdarlıq

Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinin 1-ci hissəsinə görə, işçi işəgötürəni bir təqvim ayı qabaqcadan yazılı ərizə ilə (kağız daşıyıcıda və ya elektron informasiya sistemi vasitəsilə) xəbərdar etməklə əmək müqaviləsinə xitam verə bilər. Həmin maddənin 3-cü hissəsində daha qısa müddət tələb edən hallar da nəzərdə tutulub.

Ərizənin verildiyi tarixi təsdiq edən sübutu saxlamaq faydalıdır. Bu bölmədə işçinin öz təşəbbüsü ilə işdən çıxması izah olunur; işəgötürənin təşəbbüsü ilə xitam ayrıca mövzudur.

Qısa yekun

• Gündəlik normal iş vaxtı 8 saatdan, həftəlik normal iş vaxtı 40 saatdan artıq ola bilməz.
• İş vaxtından artıq iş ardıcıl iki iş günü ərzində 4 saatı, ağır və zərərli şəraitdə isə 2 saatı keçə bilməz.
• Ödənişli əsas məzuniyyət ən azı 21 təqvim günüdür; hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət 126 təqvim günüdür.
• Sınaq müddəti ən çoxu 3 ay, 6 ay müddətinədək bağlanan müqavilədə isə ən çoxu 2 həftədir.
• İşçi işəgötürəni bir təqvim ayı əvvəl yazılı ərizə ilə xəbərdar etməklə əmək müqaviləsinə xitam verə bilər.

İş vaxtı, məzuniyyət, sınaq müddəti və ya işdən çıxma ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-da yazın: +994 77 739 10 12. Estavor Hüquq hüquqi məsləhət xidmətini onlayn da göstərir — vəziyyətinizi dinləyib qanunun sizin halınıza necə tətbiq oluna biləcəyini birlikdə aydınlaşdıraq.

Digər məqalələr

Boşanma: qeydiyyat orqanı və məhkəmə yolu, əmlak və aliment

Boşanma qeydiyyat orqanında nə vaxt, məhkəmədə nə vaxt olur? Ümumi əmlakın bölgüsü və aliment payları — Ailə Məcəlləsi əsasında sadə izah.

Miras: qəbul müddəti, birinci növbə vərəsələr və vəsiyyətnamə

Mirası qəbul etmə müddəti, birinci növbə vərəsələr və vəsiyyətnamənin forması — Mülki Məcəllə əsasında vərəsələr üçün sadə izah.